Dinamo, mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren bir makinedir. En basit tanımıyla, dönme hareketinden elektrik üretir. İlk dinamo 19. yüzyılda Michael Faraday tarafından elektromanyetik indüksiyon prensibine dayanarak geliştirilmiştir. Bu prensip, bir iletkenin manyetik alan içinde hareket etmesiyle elektrik akımı oluşabileceğini söyler.
Bir dinamonun temel parçaları şunlardır:
- Rotor (Armatür): Dönen kısımdır ve iletken sargılardan oluşur.
- Stator: Sabit duran, mıknatıs veya elektromıknatıslardan oluşan kısımdır.
- Kollektör: Akımın yönünü düzenleyerek doğru akım (DC) elde edilmesini sağlar.
- Fırçalar: Kollektör ile dış devre arasındaki elektriksel teması sağlar.
Dinamonun çalışma mantığı oldukça basittir: Rotor, dışarıdan bir güçle (örneğin bir motor veya kayış sistemiyle) döndürülür. Bu sırada manyetik alan içinde hareket eden iletkenlerde elektromotor kuvveti (EMK) oluşur. Bu akım kollektör ve fırçalar aracılığıyla dış devreye aktarılır.
Otomotiv dünyasında dinamo, uzun yıllar boyunca araçlarda aküyü şarj etmek ve elektrik sistemini beslemek için kullanılmıştır. Ancak günümüzde yerini alternatörlere bırakmıştır. Alternatörler, daha verimli ve bakımsız çalışabildikleri için modern araçlarda tercih edilir.
Buna rağmen “dinamo” terimi halk arasında hâlâ araç şarj sistemi veya alternatör için kullanılmaktadır. Ayrıca bisikletlerde, küçük rüzgar türbinlerinde ve el jeneratörlerinde hâlen dinamo prensibiyle çalışan sistemler kullanılmaktadır.