Şarj motoru, araçlarda elektrik üretimi ve akü şarjından sorumlu olan önemli bir parçadır. Günümüzde “dinamo” olarak da bilinse de modern araçlarda kullanılan sistemin asıl adı alternatördür. Alternatör, motordan aldığı mekanik enerjiyi alternatif akıma (AC), ardından doğru akıma (DC) çevirerek aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü sürekli dolu tutar.
Görevi ve Çalışma Prensibi
Motor çalıştığında, krank miline bağlı kayış (triger veya V kayışı) alternatörü döndürür. Alternatörün içinde bulunan rotor (manyetik alan oluşturan bobin) ve stator (sabit sargılar) arasında elektromanyetik indüksiyon gerçekleşir. Bu sayede alternatif akım (AC) oluşur. Ancak araç elektrik sistemleri doğru akım (DC) ile çalıştığından, alternatördeki diyot grubu (redresör) bu akımı doğrultarak DC’ye çevirir.
Ayrıca alternatör içinde bir voltaj regülatörü bulunur. Bu parça, aracın ihtiyacına göre gerilimi sabit tutar (genellikle 13,5–14,5 volt aralığında). Böylece hem akü aşırı şarj olmaz hem de sistemdeki elektrik bileşenleri güvenle çalışır.
Belirtiler ve Arızalar
Şarj motorunda oluşabilecek yaygın arızalar şunlardır:
- Şarj lambasının sürekli yanması
- Farların sönükleşmesi veya titreşmesi
- Akünün sık sık bitmesi
- Şarj motoru kayışının kopması veya gevşemesi
- Uğultu veya cızırtı sesleri
Bu belirtiler, genellikle diyot arızası, regülatör bozukluğu veya rulman aşınması kaynaklı olur.
Bakım ve Önemi
Şarj motoru, aracın elektrik sisteminin kalbidir. Bu parça olmadan araç yalnızca akü enerjisiyle sınırlı bir süre çalışabilir. Bu yüzden kayış gerginliği, bağlantı kabloları ve alternatör çıkış voltajı periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Kısacası, şarj motoru hem aküyü besleyen hem de aracın tüm elektrik sistemlerinin kesintisiz çalışmasını sağlayan hayati bir enerji üretim kaynağıdır.